Projectplan en achtergrond

Het idee Halte Westplein is ontstaan sinds het verdwijnen van de tramhalte Westplein te Utrecht. Betrokken buurtbewoners en organisaties, verenigd in netwerk ‘Ontwikkelgroep Lombok Centraal’ hebben zich de afgelopen jaren ingezet voor het gebied Westplein. Remco Jutstra is actief in de ontwikkelgroep en merkte de vraag om een groene inrichting van het Westplein op en heeft dit projectplan persoonlijk als buurtbewoner opgezet.

Het Westplein ligt in het stationsgebied dat een enorme metamorfose ondergaat. Nu is er nog veel verkeer, asfalt en alleen wat gras en bomen. Het stadscentrum verplaatst zich meer en meer naar het westen. Verbinden, herstellen en betekenis geven zijn de credo’s van het masterplan en structuurplan van de gemeente Utrecht. De komende jaren zal vooral het gebied rond het Jaarbeursplein ingrijpend veranderen. Er zijn nog geen concrete bouwplannen voor het Westplein.

2014-10-17 17.05.49

Ontwikkelvisie

Het huidige verkeersplein zal pas over lange tijd definitief tot ontwikkeling komen. In mei 2012 is door het college van B&W een ontwikkelvisie voor het Lombokplein en omgeving (8 mei 2012) vastgesteld. Deze ontwikkelvisie is in co-productie gemaakt met het buurtnetwerk Ontwikkelgroep Lombok Centraal. De visie bevat een uitwerking van het masterplan; een ambitie voor het gebied. Dan gaat het bijvoorbeeld om het opheffen van de huidige verkeersbarrière, het realiseren van een doorgaande fietsroute zonder obstakels, het terugbrengen van het water in de Leidsche Rijn en het doortrekken van de ‘sfeer’ van Lombok. Op dit moment is nog niet duidelijk welke infrastructuurvariant wordt uitgevoerd en wanneer. Wel is duidelijk dat er een nieuw centraal plein in de wijk gaat komen met veel ruimte (werktitel Lombokplein). In 2014 kan al aansluiting worden gezocht op de ‘Kop van Lombok met de nieuwe Ulu Moskee, Moskeeplein en Buenos Aires.

2014-10-18 12.18.37

Aanpak Westplein

De kern van de aanpak Westplein is het bestaande verkeer, de openbare ruimte en nieuwbouw zo te reorganiseren dat dit gebied betekenis krijgt als verruimde binnenstad (zie Masterplan Stationsgebied) en poort van de binnenstad (ambitiedocument Utrecht Aantrekkelijke & Bereikbaar). Of simpeler gezegd; het Westplein biedt veel potentie om mooie dingen te maken en te doen. Het Westplein is nu nog alleen een verkeersplein met veel plekken die niet worden gebruikt maar wel potentie hebben. Op termijn wordt het verkeersplein gereconstrueerd vanwege de nog in te voeren verkeer ‘knips’ ter hoogte van de Croeselaan en Paardenveld in het kader van het ontwerp uitvoeringsprogramma ‘gezonde lucht’. Als de doorgaande autoroute vereenvoudigd en zoveel mogelijk naar het oosten verlegd wordt ontstaat er aan de Lombokzijde op termijn nog meer ruimte. De nieuwe tijdelijke ruimte die dan ontstaat biedt nog veel meer potentie dan alleen de groene middenberm. Een goede leefbaarheid van het gebied is de directe aanleiding geweest voor het aanpakken van het Westplein. Het uitvoeren van initiatieven op locatie kunnen nu al uitvoering geven aan deze aanpak en visie. Omdat nog niet bekend is hoe het gebied er precies uit gaat zien zullen dit in eerste instantie vooral tijdelijke initiatieven zijn. Initiatieven die de plek op de kaart zetten en tot ontwikkeling brengen; ook wel ‘placemaking’ genoemd.

luchtfoto nieuw structuur eind 2014

Doel mobiele tuinen

Een van de doelen van het project ‘mobiele tuinen, halte Westplein’ is om Lombok te verbinden met de stad en onbenutte ruimte op te fleuren. De plek heeft veel potentie omdat veel mensen langs het Westplein komen. De belangstelling voor groene initiatieven op het Westplein is door het buurtnetwerk Lombok Centraal opgemerkt naar aanleiding van interviews in de Hagelbuurt, workshops en bijeenkomsten over het Westplein cq Lombokplein e.o. Enkele buurtbewoners willen zich graag inzetten voor een groene inrichting van het Westplein en vinden het daarnaast ook gewoon leuk om te tuinieren. De winkeliers en ondernemers in Lombok, uit o.a. de Kanaalstraat en Damstraat kunnen profiteren van een verrassende entree bij de belangrijkste invalsweg van Utrecht West. Initiatieven op het Westplein zoals de mobiele tuinen geven alvast invulling aan de ontwikkelvisie Lombokplein.

Gemeente zet in op groen

In dit door het college vastgestelde beleidsdocument ‘Wijkambitie West 2012 – 2014’

wordt het Westplein als barrière naar de rest van de stad genoemd. De ontwikkelingen op de Kop van Lombok, de veranderingen rondom het stationsgebied en de vele verkeersontwikkelingen geven volgens de wijkambitie zorgen en hebben prioriteit. Ook het ontharden en vergroenen van West heeft grote aandacht. In Lombok wordt de zorg om de openbare ruimte en de behoefte aan meer ruimte op straat vertaald naar de inrichting van het Westplein: een mooie aansluiting op de binnenstad en een goede inrichting van de openbare ruimte bij de nieuwbouw. Bewoners adviseren de gemeente: ondersteun de inrichting van het plein bij de nieuwe moskee, zorg voor een rustpunt in de straat zodat het een plek wordt waar je wilt zijn en blijven, en zorg voor meer speelruimte in de ruime zin van het woord voor alle leeftijden. Met het bewonersinitiatief voor de mobiele tuinen kunnen we het gebied letterlijk en figuurlijk laten groeien en vergroenen. Het initiatief past bovendien in de gemeentelijke wijkgroenplannen. Het plan levert een bijdrage aan het vergroenen van de openbare ruimte, betrekt bewoners bij de inrichting en het beheer van het groen in hun woonomgeving en levert een bijdrage aan een aan aantrekkelijke duurzame woonomgeving.

Stadslandbouw

Tot slot past het initiatief binnen de doelstellingen van stadslandbouw. Stadslandbouw is het telen, oogsten en afzetten van voedsel in of in de nabijheid van een stad. Stadslandbouw in of dicht bij de stad komt tegemoet aan de wensen van bewoners en consumenten en levert tevens een bijdrage aan leefbaarheid, gezondheid, milieu en economie in stad en regio. Gemeente Utrecht, stichting stadslandbouw en eetbaar Utrecht bevorderen initiatieven. Er zijn ook enkele ideeën aangedragen voor de wijkraadpleging groen van de wijkraad West.

Organische gebiedsontwikkeling

Er zijn verschillende partijen die ideeën hebben voor het Westplein; de gemeente, buurtbewoners, organisaties en omliggende hotels. Er wordt veel gesproken over mogelijke invullingen en organische gebiedsontwikkeling. Organische gebiedsontwikkeling is een gebiedsontwikkeling waarbij zonder eindbeeld, maar wel binnen een beperkt kader van randvoorwaarden en uitgangspunten, ruimte wordt geboden aan een tijdelijke invulling van een gebied door crowdfunding, maatschappelijke bottom-up initiatieven en financiering, nieuwe vormen van participatie (co-productie) en regelgeving.

tijdelijkeheid kaartje pos

In juni 2013 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen om het college van B&W op te dragen voor het Westplein in te zetten op organische gebiedsontwikkeling. Het initiatief van de mobiele tuinen past prima in het kader van organische gebiedsontwikkeling.

Actuele ontwikkelingen

In verband met de bouwwerkzaamheden van het station, de nieuwe HOV-baan langs de Sijpesteijnkade en nog vele andere projecten is tijdelijk ruimte voor de enorme bouwoperatie op het Westplein nodig. Inmiddels is de oude trambaan opgeheven en is een tijdelijke fietsenstalling gebouwed (klemmen langs de oude trambaan). De bouwwerkzaamheden duren nog vele jaren en trekken een zware wissel op de beleving het gebied voor omwonenden en voorbijgangers. Het streven is om een nieuwe en tijdelijke situatie te laten bijdragen aan de ontwikkelvisie. Het buurtnetwerk Lombok Centraal pleit voor een leefbaar gebied, voor meer informatie wordt naar dit netwerk verwezen. Naast het initiatief van de mobiele tuinen is dus een ander concreet tijdelijk initiatief op het Westplein gekomen: het ‘paviloen pOp’ van stichting Maanzaad.

opening paviljoen pop jan14

Het paviljoen is een informatiepunt, plek voor cursussen en het geven van voorlichting. Met het paviljoen op het Westplein kan de barrièrevorming worden verminderd omdat er iets is op het plein. Het vormt letterlijk een brug tussen de wijk Lombok en de binnenstad. Het Westplein en toekomstige Lombokplein bieden zo een ontmoetingsplek; een toegang tot de wijk; ruimte voor culturele activiteiten; activiteiten culturele zondag of een markt. Een aantrekkelijke invulling van die ruimte kan een tegenwicht bieden tegen de overlast van de komende bouwactiviteiten en tijdelijke fietsklemmen.

Het Westplein heeft naast het vele asfalt weliswaar gras en bomen maar kan zeker wat meer kleur gebruiken. De middenberm is nu nog een eilandje midden op het Westplein. Er is veel belangstelling van bewoners voor een groene invullingen van het Westplein. Het in zelfbeheer uitgeven van tuintjes vergroot de betrokkenheid met het gebied en de sociale verbinding onderling. Het idee is om van het verkeersplein een oase te maken die kan meegroeien met de veranderingen die het plein zal ondergaan.

Wie

De mobiele tuintjes ‘halte Westplein’ heeft de groene stadsbewoner uit Lombok / West als doelgroep. Betrokken buurtbewoners die van het Westplein een fijne plek willen maken en willen tuinieren. De tuintjes zijn relatief klein zodat ze gemakkelijk zijn te onderhouden en het geen productietuinen worden. Omdat het geen afgesloten moestuin is moet rekening worden gehouden met spontane pluk. Deelnemers zijn betrokken met hun buurt en willen ook van het Westplein een fijne plek maken. In het voorjaar van 2014 is gestart met 15 bakken .

mobiele tuinen halte westplein noord en zuid feb14b

Waar

Op het Westplein natuurlijk! De mobiele tuintjes komen eerst alleen op de middenberm in overleg met stadswerken (zie bovenstaande kaartje). In de huidige situatie worden de bakken alleen geplaatst op de middenberm waar je als voetganger veilig kunt komen. Pas als er rijbanen vrij komen of verlegd zijn is een ruimer gebied te gebruiken. Vijf bakken komen op de noordelijke middenberm en vijf op de zuidelijke middenberm (rond het paviljoen). De mobiele tuinen worden op voldoende afstand van de rijbanen geplaatst in verband met de veiligheid van de tuinder en het verkeer. Langs de rijbaan wordt een hekwerk aangebracht om de veiligheid te vergroten. Het hekwerk wordt van pallets gemaakt om daarmee de tijdelijkheid te benadrukken. Het hekwerk van een verticaal geplaatste pallet wordt vastgezet met pinnen waardoor het eventueel gemakkelijk te verplaatsen is. Voor de herkenbaarheid van het project is er al een banner geplaasts met daarop ‘Halte Westplein’.

DSC_0022

Wat

De mobiele tuintjes is een soort kleine moestuin. De tuintjes zijn mobiel omdat ze gemaakt worden in bakken van steigerhout op een pallet die te verplaatsen is. Het gaat dus niet om tuintjes in de volle grond. Door gebruik te maken van steigerhout en pallets wordt de tijdelijke situatie benadrukt. Ook kan zo gemakkelijk gebruik worden gemaakt van schone grond. De plantenbakken worden ongeveer 1 bij 1 meter en 40 tot 50 cm hoog. De bak wordt van binnen bekleed met worteldoek. De bakken worden voorzien van de namen van de beheerders. In de bakken kunnen naast bloeiende planten ook eetbare planten en kruiden groeien. Er kan worden geoogst voor eigen gebruik of voor voorbijgangers. Gelet op de ligging langs een drukke weg (uitlaatgassen) is het verbouwen van eetbare groente niet ideaal (goed afspoelen). Het verbouwen van eetbare groenten in de kleine bakken hebben een educatief karakter. Het is niet te voorkomen dat er wordt geplukt. De deelnemers kiezen zelf de planten, bloemen, en kruiden (koriander, peper, rozemarijn) die ze willen laten groeien. Deskundigen wordt gevraagd water goed groeit in de bakken.

Om van de mobiele tuin ook echt een ‘Halte Westplein’ is het leuk dat voorbijgangers even kunnen kijken. Voorstel is om meen op de noordelijke middenberm een picknicktafel geplaatst. Deze picknicktafel brengt de tuinders bij elkaar Op de zuidelijke middenberm kan worden uitgeweken naar het paviljoen. Bij het paviljoen wordt een waterpunt gemaakt dat kan worden gebruikt om de planten water te geven. Op een afstand van 2 meter van de weg wordt een afbakening van wilgentenen gemaakt. Deze afbakening moet de plek van de mobiele tuinen markeren en de veiligheid vergroten. Het terrein wordt niet afgesloten en blijft altijd openbaar toegankelijk.

Het ontwerp voor de plaatsing van de bakken op de noordelijke en zuidelijke middenberm wordt met de deelnemers, gemeente en tijdens de kick-off op zondagmiddag 27 oktober 2013 besproken en daarna definitief ingevuld. De ‘definitieve’ plaatsing wordt pas in het voorjaar van 2014 zichtbaar.

Het ontwerp

De bakken worden in een rastervorm op de noordelijke en zuidelijke middenberm geplaatst. Met 2000 tulpen wordt de afrastering langs de middenberm geaccentueerd en worden vierkante bloemvakken gemaakt die verwijzen naar de vierkante rastervorm van de bakken.

De bakken worden zo geplaatst zodat door de gemeente gemakkelijk rond de bakken kan grasmaaien (2 meter tussen de bakken). De bakken worden door de deelnemers zelf in elkaar gezet.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s